Charakterystyka obiektów wiejskich Wiejskie obiekty budowlane najogólniej można podzielić na: a) inwentarskie — przeznaczone dla produkcji zwierzęcej, b) gospodarczo-składowe — przeznaczone do przechowywania pło- dów rolnych i sprzętu rolniczego, mieszkalne, użyteczności publicznej, f) obiekty i urządzenia specjalne, w tym obiekty związane z produk­cją rolniczą i pomocniczą oraz obiekty przemysłu rolnego. Większość rolniczych budynków produkcyjnych charakteryzuje się tym, że budynki te pod względem ukształtowania przestrzennego są na ogół proste, przeważnie jednokondygnacyjne, rzadziej dwu i wielokon­dygnacyjne (obiekty przemysłu rolnego, magazyny zbożowe i nasienne itp.). W obiektach budownictwa rolniczego mamy jednak do czynienia ze stosunkowo bardzo bogatą, skomplikowaną i zmienną technologią ich użytkowania. Uzależnione to jest od wielu czynników, jak np: wymia­rów urządzeń i gabarytów maszyn zainstalowanych w budynkach; wy­miarów, gatunków i ras zwierząt hodowlanych; kierunków i metod ho­dowli zależnych od aktualnej koniunktury gospodarczej lub postępu w dziedzinie metod hodowli. Produkcja zwierzęca i roślinna w odróżnieniu na przykład od pro­dukcji przemysłowej opiera się zasadniczo na zjawiskach biologicznych, przyrodniczych i atmosferycznych, które w poważnym stopniu ją uza­leżniają i ograniczają. Pociąga to za sobą określone i zróżnicowane wy­magania środowiskowe wpływające poważnie na rozwiązania funkcjonal-no-konstrukcyjne oraz materiałowe. Ze względu na ściśle określone warunki środowiskowe w zależności od przeznaczenia, budynki rolnicze możemy najogólniej sklasyfikować jako: budynki ogrzewane, w których występuje czynnik grzejny w po­staci pieców lub centralnego ogrzewania, budynki ocieplone, lecz nie ogrzewane sztucznie, w których rolę medium grzejnego spełniają organizmy zwierzęce, — budynki nieocieplone, nie wymagające ogrzewania sztucznego względnie organicznego. Do grupy budynków ogrzewanych zaliczamy wszystkie budynki wiej­skie przeznaczone na stały pobyt ludzi, a więc: budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, obiekty przemysłowe związane z produkcją rol­niczą i pomocniczą jak również niektóre obiekty produkcji zwierzęcej i roślinnej, na przykład chlewnie macior z prosiętami, szklarnie, suszar­nie pasz itp. Grupę budynków ocieplonych, lecz nie ogrzewanych stanowią prze­ważnie obiekty przeznaczone dla produkcji zwierzęcej, tzn. obory, tu-czarnie trzody chlewnej, owczarnie, stajnie i pomieszczenia dla niektó­rych gatunków ptactwa domowego, względnie niektóre obiekty przezna­czone dla produkcji roślinnej, np. przechowalnie owoców, warzyw, ziem­niaków itp. Do grupy budynków nie wymagających ogrzewania ani ocieplenia zaliczamy wszelkie obiekty składowe i magazynowe, jak np. stodoły, szo­py na maszyny i narzędzia, wiaty, zadaszenia itp. Rozwiązania funkcjonalno-konstrukcyjne i materiałowe obiektów bu­downictwa rolniczego wymagają ponadto zróżnicowania w zależności od rodzaju sektora gospodarki rolnej. W Polsce występują dwa sektory go­spodarki rolnej, a mianowicie: sektor uspołeczniony, który obejmuje PGR-y*) i spółdzielnie pro­dukcyjne, sektor nieuspołeczniony, do którego zaliczamy wszystkie indywi­dualne gospodarstwa chłopskie. Sektor gospodarki uspołecznionej reprezentuje gospodarstwa obsza­rowo duże, nastawione głównie na produkcję rolną lub hodowlaną o okre­ślonych kierunkach specjalizacji. Z tej przyczyny budynki rolnicze prze­znaczone dla produkcji wielkotowarowej posiadać muszą odpowiednio duże wymiary i odpowiednie parametry techniczne. Natomiast sektor gospodarki nieuspołecznionej dysponuje daleko mniejszym areałem poszczególnych gospodarstw, co automatycznie wpły­wa na skalę i rozmiary budynków. Pomimo pewnego podobieństwa te­matycznego programów funkcjonalno-technologicznych istnieje jednak ogromna różnica w ich standardzie i wielkości. *) PGR — Państwowe Gospodarstwa Rolne. Pod względem organizacji i administracji rozróżnia się Państwowe Gospodarstwa Rolne zgrupowane w Wojewódzkich Zjednoczeniach PGR a nadzorowana przez Ministerstwo Rolnictwa — gospodarstw tych jest około 5600, na­stępnie PGR-y specjalistyczne podległe zjednoczeniom: Hodowli Zarodowej Zwierząt, Nasien­nictwa Ogrodniczego i Szkółkarstwa, Hodowli Roślin oraz Państwowe Gospodarstwa Rybac­kie — których razem jest ponad 600. Ponadto są jeszcze państwowe gospodarstwa rolne re­sortów nierolniczych, których jest około 2200. Użytkują one 100 tys. ha gruntów ornych. Gospodarstwa wielkotowarowe mają możliwości i potrzeby ustawie­nia poziomu technicznego gospodarowania na daleko wyższym poziomie niż gospodarstwa drobne. Stąd też wywodzi się konieczność zmechani­zowania i uprzemysłowienia procesów technologicznych w tych gospo­darstwach. Stwarza to zupełnie inne wymagania w zakresie budownic­twa w sektorze gospodarki uspołecznionej niż w sektorze gospodarki nieuspołecznionej, gdzie panują jeszcze dodatkowo tradycyjne przyzwy­czajenia i upodobania. W niniejszej pracy tematem jest przede wszystkim budownictwo rol­nicze przeznaczone dla gospodarstw wielkotowarowych.